Zatrudnianie za granicą otwiera przed firmami ekscytujące możliwości rozwoju, ale wiąże się też ze złożonymi wyzwaniami w zakresie zgodności z przepisami. Choć pierwszą myślą jest zwykle payroll, eksperci SD Worx ds. zatrudnienia międzynarodowego, płac i podatków – Jo Lavrysen i Koen Putzeys – podkreślają, że fundamentem jest dobrze zaprojektowany model zatrudnienia. Oznacza to zrozumienie lokalnych przepisów oraz obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych i podatków, zanim w ogóle będzie można poprawnie uruchomić listę płac.
Payroll to nie początek historii. To miejsce, w którym ostatecznie lądują wszystkie wcześniejsze decyzje.
W najnowszym odcinku podcastu HR Without Borders eksperci wyjaśniają, dlaczego prawidłowo zaprojektowany model zatrudnienia to podstawa międzynarodowej zgodności z przepisami.
Zatrudnienie za granicą to nie tylko konfiguracja płac
Zatrudnianie za granicą to znacznie więcej niż samo uruchomienie listy płac.
Gdy tylko pracownik mieszka w jednym kraju, a pracuje w innym, przeprowadza się za granicę albo pracuje zdalnie ponad granicami, pojawia się kilka kluczowych pytań:
- Przepisy którego kraju w zakresie ubezpieczeń społecznych mają zastosowanie? To ma ogromny wpływ na koszty pracodawcy.
- Gdzie należy płacić podatki?
- Czy pracownik potrzebuje lokalnej umowy o pracę?
- Czy konieczne jest założenie lokalnego podmiotu?
- Czy firma może zatrudnić pracownika bezpośrednio, czy lepszym rozwiązaniem będzie Employer of Record (EOR)?
- Czy wystarczy lokalna lista płac, czy potrzebny jest model obejmujący kilka krajów?
Te decyzje wpływają na koszty pracodawcy, administrację płacową, doświadczenia pracowników i długoterminową zgodność z przepisami.
Krok 1: zrozumienie międzynarodowej sytuacji zatrudnienia
Pierwszym krokiem jest dokładna analiza planowanego modelu zatrudnienia. Obejmuje ona miejsce zamieszkania pracownika, miejsce wykonywania pracy, podmiot prawny, który go zatrudnia, oraz cele rynkowe firmy.
Choć największą uwagę zwykle przyciąga payroll, w rzeczywistości jest on wynikiem wcześniejszych decyzji, które przesądzają o:
- Właściwym ustawodawstwie w zakresie ubezpieczeń społecznych: w UE obowiązuje ogólna zasada, zgodnie z którą pracownik podlega systemowi zabezpieczenia społecznego kraju, w którym pracuje – choć istnieje od niej kilka wyjątków.
- Obowiązkach podatkowych: o tym, gdzie należny jest podatek dochodowy, decydują kraj zamieszkania i kraj wykonywania pracy oraz umowy międzynarodowe. Standardowy artykuł dotyczący dochodów z pracy najemnej, obecny w wielu umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania, zwykle przypisuje prawo do opodatkowania krajowi, w którym praca jest wykonywana. Wyjątek może mieć zastosowanie, jeśli spełnione są wszystkie warunki tzw. reguły 183 dni przewidzianej w danej umowie.
- Wymogach prawa pracy: przepisy europejskie określają, które prawo pracy ma zastosowanie. Mają one zapobiegać sytuacjom, w których pracodawca próbuje stosować mniej korzystne prawo pracy kraju, z którym faktyczne miejsce pracy pracownika ma niewiele wspólnego.
- Strukturze płac: wymogi płacowe są specyficzne dla każdego kraju. Pracodawca musi ustalić lokalne obowiązki rejestracyjne oraz te dotyczące poboru zaliczek, raportowania i płatności w każdym z krajów.
- Formalnościach rejestracyjnych: przed zatrudnieniem pracowników w nowym kraju pracodawca powinien sprawdzić, czy potrzebuje lokalnego podmiotu lub konkretnych rejestracji. Nawet jeśli lokalny podmiot nie jest wymagany, rejestracja w systemie ubezpieczeń społecznych i inne obowiązkowe zgłoszenia mogą potrwać. W niektórych krajach, np. we Francji, proces ten zajmuje nawet kilka tygodni – dlatego wczesne planowanie jest kluczowe, by uniknąć opóźnień i problemów z przepisami.
Pominięcie tej wstępnej analizy może prowadzić do poważnych problemów później – często już po zatrudnieniu pracownika, gdy jego oczekiwania są już ustalone.
Rzetelna analiza sytuacji zatrudnienia jest kluczowa, bo to ona determinuje wymogi w zakresie ubezpieczeń społecznych, podatków, prawa pracy i rejestracji.



