1. Home>
  2. Blog>
  3. Strategiczny i Zrównoważony HR>
Hiring Belgian Companies

Zatrudniasz za granicą? Najpierw właściwy model zatrudnienia, potem payroll

Zatrudnianie za granicą otwiera przed firmami ekscytujące możliwości rozwoju, ale wiąże się też ze złożonymi wyzwaniami w zakresie zgodności z przepisami. Choć pierwszą myślą jest zwykle payroll, eksperci SD Worx ds. zatrudnienia międzynarodowego, płac i podatków – Jo Lavrysen i Koen Putzeys – podkreślają, że fundamentem jest dobrze zaprojektowany model zatrudnienia. Oznacza to zrozumienie lokalnych przepisów oraz obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych i podatków, zanim w ogóle będzie można poprawnie uruchomić listę płac. 

Payroll to nie początek historii. To miejsce, w którym ostatecznie lądują wszystkie wcześniejsze decyzje. 

W najnowszym odcinku podcastu HR Without Borders eksperci wyjaśniają, dlaczego prawidłowo zaprojektowany model zatrudnienia to podstawa międzynarodowej zgodności z przepisami. 

Zatrudnienie za granicą to nie tylko konfiguracja płac 

Zatrudnianie za granicą to znacznie więcej niż samo uruchomienie listy płac. 

Gdy tylko pracownik mieszka w jednym kraju, a pracuje w innym, przeprowadza się za granicę albo pracuje zdalnie ponad granicami, pojawia się kilka kluczowych pytań: 

  • Przepisy którego kraju w zakresie ubezpieczeń społecznych mają zastosowanie? To ma ogromny wpływ na koszty pracodawcy. 
  • Gdzie należy płacić podatki? 
  • Czy pracownik potrzebuje lokalnej umowy o pracę? 
  • Czy konieczne jest założenie lokalnego podmiotu? 
  • Czy firma może zatrudnić pracownika bezpośrednio, czy lepszym rozwiązaniem będzie Employer of Record (EOR)? 
  • Czy wystarczy lokalna lista płac, czy potrzebny jest model obejmujący kilka krajów? 

Te decyzje wpływają na koszty pracodawcy, administrację płacową, doświadczenia pracowników i długoterminową zgodność z przepisami. 

Krok 1: zrozumienie międzynarodowej sytuacji zatrudnienia 

Pierwszym krokiem jest dokładna analiza planowanego modelu zatrudnienia. Obejmuje ona miejsce zamieszkania pracownika, miejsce wykonywania pracy, podmiot prawny, który go zatrudnia, oraz cele rynkowe firmy. 

Choć największą uwagę zwykle przyciąga payroll, w rzeczywistości jest on wynikiem wcześniejszych decyzji, które przesądzają o: 

  • Właściwym ustawodawstwie w zakresie ubezpieczeń społecznych: w UE obowiązuje ogólna zasada, zgodnie z którą pracownik podlega systemowi zabezpieczenia społecznego kraju, w którym pracuje – choć istnieje od niej kilka wyjątków. 
  • Obowiązkach podatkowych: o tym, gdzie należny jest podatek dochodowy, decydują kraj zamieszkania i kraj wykonywania pracy oraz umowy międzynarodowe. Standardowy artykuł dotyczący dochodów z pracy najemnej, obecny w wielu umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania, zwykle przypisuje prawo do opodatkowania krajowi, w którym praca jest wykonywana. Wyjątek może mieć zastosowanie, jeśli spełnione są wszystkie warunki tzw. reguły 183 dni przewidzianej w danej umowie. 
  • Wymogach prawa pracy: przepisy europejskie określają, które prawo pracy ma zastosowanie. Mają one zapobiegać sytuacjom, w których pracodawca próbuje stosować mniej korzystne prawo pracy kraju, z którym faktyczne miejsce pracy pracownika ma niewiele wspólnego. 
  • Strukturze płac: wymogi płacowe są specyficzne dla każdego kraju. Pracodawca musi ustalić lokalne obowiązki rejestracyjne oraz te dotyczące poboru zaliczek, raportowania i płatności w każdym z krajów. 
  • Formalnościach rejestracyjnych: przed zatrudnieniem pracowników w nowym kraju pracodawca powinien sprawdzić, czy potrzebuje lokalnego podmiotu lub konkretnych rejestracji. Nawet jeśli lokalny podmiot nie jest wymagany, rejestracja w systemie ubezpieczeń społecznych i inne obowiązkowe zgłoszenia mogą potrwać. W niektórych krajach, np. we Francji, proces ten zajmuje nawet kilka tygodni – dlatego wczesne planowanie jest kluczowe, by uniknąć opóźnień i problemów z przepisami. 

Pominięcie tej wstępnej analizy może prowadzić do poważnych problemów później – często już po zatrudnieniu pracownika, gdy jego oczekiwania są już ustalone. 

Rzetelna analiza sytuacji zatrudnienia jest kluczowa, bo to ona determinuje wymogi w zakresie ubezpieczeń społecznych, podatków, prawa pracy i rejestracji. 

    Zatrudnianie za granicą często daje więcej możliwości, niż myślą pracodawcy 

    Zatrudnienie w nowym kraju może być prostsze, niż zakłada wielu pracodawców. W zależności od celów biznesowych, harmonogramu i wymogów danego kraju mogą istnieć szybsze i bardziej elastyczne rozwiązania niż zakładanie lokalnej spółki i uruchamianie payrollu od pierwszego dnia. 

    • Employer of Record (EOR): zewnętrzny dostawca pełni rolę formalnego pracodawcy, a pracownik operacyjnie pracuje dla Twojej firmy. Nie jest to jednak opcja dostępna we wszystkich krajach – np. w Belgii jest niedozwolona. 
    • Samozatrudnienie lub współpraca freelance: w niektórych sytuacjach współpraca z kontraktorem może być dobrym rozwiązaniem – pod warunkiem, że dopuszczają to lokalne przepisy, a relacja faktycznie spełnia kryteria samozatrudnienia. W Polsce ten temat jest dziś szczególnie aktualny – sprawdź, jak przygotować firmę na kontrolę PIP w zakresie umów B2B i cywilnoprawnych. 

    Każda z opcji wiąże się z innymi obowiązkami, kosztami, ryzykami i konsekwencjami dla doświadczeń pracownika. Nie ma rozwiązania uniwersalnego – właściwy wybór zależy od konkretnej sytuacji zatrudnienia i potrzeb biznesowych. 

    Pracodawcy powinni rozważyć różne opcje zatrudnienia za granicą – lokalną umowę o pracę, EOR lub współpracę freelance – w zależności od swojego kontekstu. 

      Krok 2: ocena wpływu na podatki i płace 

      Z perspektywy podatkowej i płacowej wiele organizacji uruchamia listę płac, nie rozumiejąc w pełni szerszych ram zgodności z przepisami – a to prosta droga do komplikacji. Poprawny payroll wymaga odpowiedzi na kilka kluczowych pytań: 

      • Czy firma ma obecność prawną w danym kraju? Czy wymagany jest lokalny przedstawiciel? 
      • Gdzie pracownik ma rezydencję podatkową? Które państwa mają prawo do opodatkowania? Czy ma zastosowanie umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania? 
      • Czy wymagane są lokalne rejestracje pracodawcy i comiesięczne potrącenia zaliczek na podatek, czy pracownik może rozliczyć część podatku w zeznaniu rocznym? 
      • Jak traktować poszczególne składniki wynagrodzenia? 

      Te wyzwania pojawiają się w typowych scenariuszach zatrudnienia międzynarodowego, dlatego przed uruchomieniem płac tak ważna jest ocena konkretnej sytuacji: 

      • Zatrudnienie jednoczesne w kilku krajach. Przykład: pracownik z Belgii pracuje dla holenderskiej firmy – dwa dni w tygodniu zdalnie z domu w Belgii, a trzy dni stacjonarnie w biurze w Holandii. 
      • Delegowanie. Przykład: hiszpańska firma wysyła swojego pracownika do pracy w Chorwacji na dwa lata. 
      • Lokalne zatrudnienie w kraju zamieszkania pracownika, innym niż kraj pracodawcy. Przykład: belgijska firma rekrutuje pracownika z Niemiec, który może pracować w pełni zdalnie z Niemiec. 

      Każdy z tych scenariuszy ma inne konsekwencje dla podatków, płac, prawa pracy, ubezpieczeń społecznych i formalności. Zrozumienie tych różnic jest kluczowe, zanim przejdziesz dalej. 

      Zrozumienie wpływu na podatki i płace – w tym rezydencji podatkowej, prawa do opodatkowania i konkretnych scenariuszy zatrudnienia – jest niezbędne do prowadzenia zgodnej z przepisami międzynarodowej listy płac. Sytuacja osobista pracowników może się z czasem zmieniać, a wraz z nią ewoluują warunki zatrudnienia. Dlatego warto regularnie weryfikować konfigurację płac, aby wciąż odzwierciedlała faktyczną sytuację zatrudnienia. 

      Jak symulacje pomagają wybrać najlepszy model płacowy? 

      Po zakończeniu wstępnej analizy nieocenione stają się symulacje, które pomagają wybrać preferowany model zatrudnienia wraz z odpowiadającą mu strukturą płac. Pozwalają porównać możliwe scenariusze, obliczając całkowity koszt pracodawcy i wynagrodzenie netto pracownika. 

      Te dane, zestawione z kosztami usług w każdym scenariuszu, umożliwiają podejmowanie świadomych decyzji jeszcze przed wdrożeniem. Dzięki temu decyzja opiera się na jasnym obrazie wpływu na firmę i pracownika, a nie na domysłach czy założeniach. 

      Symulacje dostarczają konkretnych danych o kosztach pracodawcy i wynagrodzeniu netto pracownika, umożliwiając świadomy wybór optymalnego modelu międzynarodowych płac. 

      Na koniec: prawidłowa realizacja płac 

      Gdy właściwy model zostanie wybrany, ostatnim kluczowym krokiem jest sama obsługa płac. 

      Payroll musi działać poprawnie w każdym kraju, którego dotyczy. Celem jest pełna zgodność z prawem: prawidłowa prezentacja pakietu wynagrodzenia, właściwe potrącenia składek na ubezpieczenia społeczne i zaliczek na podatek, terminowe płatności oraz odpowiednie dokumenty płacowe dla pracownika. 

      Te dokumenty to nie administracyjny dodatek. Są ważne przy przygotowywaniu zeznań podatkowych i podczas ewentualnych kontroli. 

      Ostatni krok to dokładna i zgodna z przepisami obsługa płac, spełniająca wszystkie wymogi prawne i dokumentacyjne w każdym kraju. 

      Jak SD Worx może pomóc w zatrudnieniu za granicą? 

      SD Worx oferuje własną ekspertyzę w zakresie ubezpieczeń społecznych, podatków, prawa pracy, formalności i płac, by uprościć złożoność zatrudnienia międzynarodowego. 

      Zatrudnianie za granicą bywa jak układanie puzzli z elementów pochodzących z pięciu różnych pudełek. Ubezpieczenia społeczne, podatki, prawo pracy, payroll, rejestracje, umowy, terminy, oczekiwania pracowników. Wszystko ma znaczenie i wszystko musi do siebie pasować. 

      SD Worx może pomóc w: 

      • analizie Twoich planów i konsekwencji zatrudnienia za granicą, 
      • przeprowadzeniu symulacji, które wskażą optymalne scenariusze, 
      • rejestracji w odpowiednich urzędach, jeśli będzie to konieczne, 
      • przygotowaniu umów o pracę, 
      • uruchomieniu płac, w tym symulacjach brutto-netto, 
      • sesjach informacyjnych na temat HR i płac na nowym rynku. 

      Naszym celem jest pomóc Ci ograniczyć niepewność, przewidzieć wymogi administracyjne i wdrożyć zgodny z przepisami model zatrudnienia międzynarodowego. Zatrudnianie za granicą powinno otwierać drzwi, a nie tworzyć problemy, których można było uniknąć. Dowiedz się więcej o rozwiązaniu Międzynarodowa lista płac.

        O ekspertach 

        Jo Lavrysen – International Employment Consultant w SD Worx, specjalizuje się w ubezpieczeniach społecznych, prawie pracy i transgranicznych modelach zatrudnienia. 

        Koen Putzeys – International Employment Consultant w SD Worx, specjalizuje się w belgijskim i międzynarodowym opodatkowaniu dochodów z pracy, mobilności globalnej, zgodności płac z przepisami podatkowymi oraz rozwiązaniach w zakresie zatrudnienia transgranicznego. 

        Najczęściej zadawane pytania (FAQ) 

        Jeśli pracownik mieszka i pracuje w różnych krajach, gdzie opodatkowany jest jego dochód z pracy? 

        To, które państwo ma prawo opodatkować dochód pracownika, zależy od jego rezydencji podatkowej, miejsca, w którym praca jest fizycznie wykonywana, oraz właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między krajem zamieszkania a krajem wykonywania pracy. Umowy te pomagają zapobiegać podwójnemu opodatkowaniu lub je łagodzić i zazwyczaj przyznają prawo do opodatkowania krajowi, w którym pracownik pracuje. Wyjątek w postaci reguły 183 dni może jednak utrzymać opodatkowanie w kraju rezydencji, jeśli spełnione są wszystkie warunki danej umowy. 

        Czym jest reguła 183 dni? 

        Reguła 183 dni to często spotykany wyjątek w międzynarodowych umowach podatkowych. Może sprawić, że dochód pracownika pozostanie opodatkowany w kraju jego rezydencji, a nie w kraju wykonywania pracy. Aby z niej skorzystać, trzeba spełnić kilka warunków – dotyczących m.in. czasu fizycznego pobytu pracownika w kraju pracy, tożsamości lub siedziby pracodawcy oraz tego, czy koszty wynagrodzenia ponosi zakład firmy w kraju pracy. Szczegółowe zasady – w tym okres rozliczeniowy i sposób liczenia 183 dni – różnią się w zależności od umowy. Przykładowo umowa między Belgią a Niemcami odnosi się do roku kalendarzowego, a umowa między Belgią a Holandią – do dowolnego okresu 12 miesięcy. 

        Czym jest podział wynagrodzenia (salary split)? 

        O podziale wynagrodzenia mówimy wtedy, gdy dochód pracownika podlega opodatkowaniu w więcej niż jednym kraju. Dzieje się tak zazwyczaj, gdy pracownik fizycznie pracuje w kilku jurysdykcjach lub jest zatrudniony przez podmioty w różnych krajach. Podział musi odzwierciedlać faktyczny schemat pracy i zasady wynikające z właściwej umowy podatkowej. Salary split może czasem przynieść korzyści podatkowe, ale nie jest to regułą i wymaga indywidualnej oceny. Może też zwiększyć obowiązki administracyjne – w tym konfigurację płac, ewidencję dni pracy, zeznania podatkowe oraz weryfikację właściwego ustawodawstwa w zakresie ubezpieczeń społecznych. 

        Jeśli mój pracownik mieszka i pracuje w różnych krajach, w którym kraju podlega ubezpieczeniom społecznym? 

        Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 883/2004 pracownik może podlegać tylko jednemu systemowi zabezpieczenia społecznego. Co do zasady jest to system kraju, w którym pracuje – niezależnie od obywatelstwa czy miejsca zamieszkania. Wyjątki obejmują m.in. pracowników delegowanych do innego państwa członkowskiego UE, za których składki mogą nadal być odprowadzane w kraju macierzystym, oraz osoby pracujące jednocześnie w kilku państwach członkowskich – jeśli co najmniej 25% ich czasu pracy przypada na kraj zamieszkania, zasadniczo podlegają one systemowi tego kraju. Szczególnej uwagi wymagają osoby łączące aktywność zawodową w więcej niż jednym państwie, np. mające dwa niezwiązane ze sobą etaty w niepełnym wymiarze w różnych krajach albo pracujące jako pracownik w jednym kraju i jako urzędnik służby cywilnej w innym. Ustalenie właściwego ustawodawstwa w takich sytuacjach bywa złożone i wymaga starannej analizy konkretnych okoliczności. 

        Jaki wpływ na zatrudnienie międzynarodowe ma telepraca? 

        Transgraniczna telepraca może mieć istotne konsekwencje. Gdy pracownik pracuje z domu w innym kraju, takie dni są zasadniczo traktowane jako dni pracy w tym kraju. Może to wpływać na podział prawa do opodatkowania, objęcie ubezpieczeniami społecznymi, obowiązki w zakresie poboru zaliczek, prawo pracy i wymogi sprawozdawcze. Dlatego pracodawcy powinni ewidencjonować, skąd pracują ich pracownicy, i monitorować transgraniczną pracę zdalną. Jak to wygląda z perspektywy polskiego pracodawcy i ZUS, wyjaśniamy w artykule Praca zdalna za granicą – jak rozliczyć składki na ubezpieczenia? Nowe wytyczne ZUS.